Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Khóc dây cung là một thành ngữ gốc Hán Việt, xuất phát từ một điển tích Trung Quốc, dùng để miêu tả cảm xúc đau buồn, thương xót đến cực điểm trước một tai họa sắp xảy ra mà bản thân đã nhìn thấy trước và không thể tránh được.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Trước thảm họa thiên nhiên, người dân chỉ còn biết khóc dây cung, bất lực nhìn nhà cửa bị cuốn trôi.
  • Biết công ty sắp phá sản, các nhân viên lòng đầy lo lắng, khóc dây cung chờ ngày nhận quyết định.

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, báo chí hoặc lời nói trang trọng để nhấn mạnh sự bi thương và bất lực. Nó ít phổ biến trong giao tiếp hàng ngày.
• Có thể dùng để miêu tả tâm trạng của một cá nhân hoặc một tập thể.

Biến thể và từ gần giống

• Điển tích gốc: Thành ngữ này bắt nguồn từ điển tích "Dưỡng Do Cơ bắn vượn" (hay "Bạch viên bạt tiễn"). Câu chuyện kể về con vượn trắng thần kỳ, khi thấy Dưỡng Do Cơ (một xạ thủ tài giỏi) giương cung lên, nó biết mình không thể thoát chết nên ôm cây khóc thảm thiết trước khi bị bắn trúng.
• Từ cùng trường nghĩa (chỉ sự đau buồn, thương xót):
  • Đau lòng: cảm thấy rất buồn, rất xót xa.
  • Xót xa: cảm thấy đau đớn, thương cảm sâu sắc.
  • Thảm thương: rất đáng thương, gây nên nỗi buồn thương.

Từ đồng nghĩa

• Khóc than: vừa khóc vừa than vãn, kêu gào.
• Thương xót: cảm thấy đau lòng, tội nghiệp trước cảnh ngộ của người khác.
• Bi thương: vừa buồn thảm vừa đau xót.

Giải thích ý nghĩa sâu hơn

Thành ngữ "khóc dây cung" không chỉ diễn tả nỗi buồn thông thường. Nó nhấn mạnh vào: - Sự tiên tri về tai họa: Đối tượng nhìn thấy trước kết cục bi thảm. - Cảm giác bất lực tuyệt đối: Biết trước nhưng hoàn toàn không có cách nào để thay đổi số phận. - Nỗi đau tột cùng: Nỗi buồn đến từ việc chấp nhận và chờ đợi cái chết/ tai họa một cách thụ động.

Lưu ý sử dụng

• Đây là một thành ngữ có tính văn chương cao, phù hợp với ngữ cảnh trang trọng hoặc khi muốn diễn đạt một cách hình tượng, sâu sắc.
• Cần phân biệt với các từ chỉ nỗi buồn thông thường như "buồn", "khóc". "Khóc dây cung" mang sắc thái mạnh hơn và gắn với một tình huống cụ thể (biết trước điều xấu sắp xảy ra).

1. Sân triều nưới Sở có con vượn trắng rất thiêng, người giỏi bắn đến đâu cũng không bắn trúng được. Vua Trang Vương sai nhà thiện xạ là Dưỡng Do Cơ bắn. Do Cơ vừa xách cung mang tên ra chưa bắn mà con vượn đã ôm cây khóc. Lúc bắn vượn liền theo ngay mũi tên mà sa xuống
2. Xem Dưỡng Do Cơ